Дашийн Бямбасүрэн

Dashiin Byambasüren

📷 Зураг хайж байна — албан ёсны хөрөг олдвол энд байршина

Албан ёсны хөрөг олдоогүй — уншигч танд байвал бидэнд илгээнэ үү

Монгол Улсын Ерөнхий сайд (1990–1992)

Намтар

Дашийн Бямбасүрэн нь 1990–1992 оны Ерөнхий сайд — ардчилсан сонгуулиар сонгогдсон анхны Ерөнхий сайд юм. 1942 оны 6-р сарын 20-нд Хэнтий аймгийн Биндэр суманд буриад гэр бүлд төрсөн. Москвагийн Эдийн засгийн дээд сургууль төгссөн; эдийн засгийн ухааны доктор. Эдийн засагч мэргэжилтэй.

Эртний замнал: статистикийн хороо, үнийн стандартын улсын хороо, авто засварын трестэд ажиллаж, төрийн захиргааны академийг удирдаж байсан. 1990 онд тухайн үеийн эрх баригч МАХН-ын төлөөлөгчийн хувиар Сүхбаатарын талбайд өлсгөлөн зарлагчидтай хэлэлцээ хийсэн — Бүгд Найрамдах Монгол Улсыг ардчилахыг дэмжсэн эвлэрэнгүй гишүүдийн тоонд ордог.

Ерөнхий сайдын дараа 1992 оны 10-р сард «намын ноёрхол»-ыг шүүмжилж МАХН-аас гарсан; 1994 онд Монголын Ардчилсан Сэргэн Мандлын Намыг байгуулсан, дараа нь Ардчилсан намд элссэн. Удирдлагын академи, Хан-Уул их сургуульд профессор; Монголын Хөгжлийн сангийн тэргүүн. 2009 онд Монголын хамгийн дээд төрийн шагнал Чингис хааны одон хүртсэн.

Ерөнхий сайдаар

Ерөнхий сайдаар 1990 оны 9-р сарын 11-нээс 1992 оны 7-р сарын 21 хүртэл ажилласан — ардчилсан сонгуулиар (1990.07) сонгогдсон анхны Ерөнхий сайд. МАХН (1992 он хүртэл). Ерөнхийлөгч П.Очирбатын удирдлага дорх эвслийн/олон намын Засгийн газар. 1992 оны 2-р сарын Үндсэн хуулиар албан тушаалын нэр «Сайд нарын зөвлөлийн дарга»-аас «Ерөнхий сайд» болж өөрчлөгдсөн.

Түлхүүр сайд нар: Анхны орлогч сайд Даваадоржийн Ганболд (1990.09.26–1992.07.21) — Төрийн өмчийн хороо дэд сайдын удирдлагад байв; Сангийн сайд Аюурзаны Базархүү (1990–1992); Хууль зүйн сайд Жүгнээгийн Амарсанаа (1990–1992). Ганболдын Үндэсний дэвшлийн намын шинэчлэлийн бүлэг эдийн засгийн бодлогыг удирдаж байв.

Түүний Засгийн газар ваучерын хувьчлалын механизмыг бүтээсэн: Монголын Хөрөнгийн Бирж (Засгийн газрын 1991.01.18-ны 22-р тогтоолоор); улаан ваучер (шилжих боломжтой), цэнхэр ваучер (шилжих боломжгүй, ~550–700 том үйлдвэр) 1991.10–1992.07-нд олгосон; хувьцааны дуудлага худалдаа 1992.02.07-ноос эхэлсэн. Эдийн засгийн бодлогыг 1991–92 онд Дэлхийн банк, ОУВС, АХБ-ны төлөөлөгчидтэй хамтран боловсруулсан.

Гэр бүл

Гэрлэсэн; зургаан хүүхэдтэй (англи Википедиа). Эхнэр, хүүхдүүдийн нэр, төрсөн он, мэргэжил нийтэд нээлттэй эх сурвалжид тодроогүй ⚠️. Эцэг эх, ах дүүс: Хэнтийн буриад гэр бүл — нэрс тодроогүй. Хувьчлал, лиценз, томилгоотой холбоотой нийтийн бүртгэлд хамаатан нь гарч ирээгүй.

Бизнес

Бямбасүрэнтэй холбоотой компани, хөрөнгө худалдан авалт, гэр бүлийн бизнес судлагдсан эх сурвалжид олдсонгүй. Түүний Засгийн газар ваучерын схем, Хөрөнгийн биржийг бүтээсэн ч түүнтэй болон гэр бүлтэй нь холбогдсон хувийн/гэр бүлийн ашиг хүртсэн гэх мэдээлэл олдсонгүй — бүртгэлийн шалгалт хийгдээгүй (⚠️).

⚠️ Зах зээлийн үеийн анхны том мөнгөний маргаан (МЭДЭЭЛЭЛ, эх сурвалжтай): UCL-ийн ярилцлагын мэдээллээр Төв банкнаас «салбарласан» Төрийн банкны олон улсын салбарын валютын арилжаачид улсын гадаад валютын нөөц ~90 сая ам.долларыг алдсан. Мэдээлэгч нь нэрээ нууцалсан эдийн засагч — нэг хэвлэлийн түвшний эх сурвалж, батлагдсан баримт биш. Үүнтэй холбоотойгоор ~2008 онд «улсын хатуу валютын нөөцийг хайхрамжгүй валютын арилжаагаар бараг шавхсан» гэх таван банкир/нягтлан бодогчийг Улаанбаатарын шүүгч нотлох баримт дутсан тул сулласан (FX Markets) — тэдний дунд 32 насандаа Төв банкны ерөнхийлөгч болсон Найдансүрэнгийн Жаргалсайхан байв. ⚠️ Бямбасүрэн яллагдагчдын дунд байгаагүй. Нэрний төстэйгээс Найдансүрэнгийн Золжаргал (Хөрөнгийн биржийн анхны захирал, 1991–95)-тай андуурч болохгүй.

Хууль эрх зүй

Судлагдсан нийтэд нээлттэй эх сурвалжид ямар ч мөрдөн шалгалт, ял, шийтгэлийн бүртгэл олдсонгүй. (Валютын арилжаачдын хэрэгт яллагдагчид цагаадсан; Бямбасүрэн яллагдагчдын дунд байгаагүй.)

Эх сурвалж

Баримт нотолгоо нь нийтэд нээлттэй эх сурвалжаас авав. Таамаг, гүтгэлэг нийтлэхгүй. ⚠️ тэмдэгтэй зүйл нь тодруулж байгаа — баримт биш.