Мэндсайханы Энхсайхан

Mendsaikhany Enkhsaikhan

📷 Зураг хайж байна — албан ёсны хөрөг олдвол энд байршина

Албан ёсны хөрөг олдоогүй — уншигч танд байвал бидэнд илгээнэ үү

Монгол Улсын Ерөнхий сайд (1996–1998)

Намтар

Мэндсайханы Энхсайхан нь 1996–1998 оны Ерөнхий сайд — 80 жилд анх удаа МАХН-ын бус Ерөнхий сайд юм. 1955 оны 6-р сарын 4-нд Улаанбаатар хотод төрсөн. 1973 оны Олон улсын математикийн олимпиадын хүрэл медальт. Киевийн Улсын Их Сургуульд эдийн засгийн ухааны докторын зэрэг хамгаалсан. Эдийн засагч мэргэжилтэй; орос, англи хэлтэй.

Замнал: 1978–1988 онд Гадаад харилцааны яаманд эдийн засагч, судлаач, хэлтсийн орлогч дарга; 1988–1990 онд Гадаад эдийн засгийн харилцаа, худалдааны яаманд мэргэжилтэн; зах зээлийн судалгааны хүрээлэнгийн захирал. 1990–1992 онд Улсын Бага Хуралд (Монголын Ардчилсан Нам), байнгын хорооны дарга; 1992–1993 онд Улсын Их Хуралд; 1992 онд Улс төрийн боловсролын академийн ерөнхийлөгч; 1993–1996 онд Ерөнхийлөгч П.Очирбатын Тамгын газрын дарга; 1996 оны 3-р сараас Ардчилсан холбооны (МАСН + МСДН) ерөнхий нарийн бичгийн дарга — 1996 оны парламентын сонгуульд нэр дэвшиж өрсөлдөөгүй ч Ардчилсан холбоо эвсэл үнэмлэхүй ялсны дараа Ерөнхий сайдаар томилогдсон.

Ерөнхий сайдын дараа: огцорсны дараа «Премьер Интернэшнл» компанийн захирал (нэг хоёрдогч эх сурвалж, баталгаажаагүй ⚠️); 2000–2004 онд хувийн хэвшилд; УИХ-ын гишүүн (2004–2016, 2004 онд Ховдын 47-р тойрогт сонгогдсон); дэд сайд (2006.01–2007.12, М.Энхболдын Засгийн газарт); 2006 оны 5-р сард салбар Үндэсний шинэ намыг байгуулсан (2007.03 хүртэл дарга); 2005 онд Ардчилсан намаас Ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшсэн; Элбэгдоржийн (хоёр дахь) Засгийн газрыг дэмжихээс татгалзсаны улмаас АН-аас хөөгдсөн.

Ерөнхий сайдаар

Ерөнхий сайдаар 1996 оны 7-р сарын 19-нөөс 1998 оны 4-р сарын 23 хүртэл ажилласан (1 жил 278 хоног). Ардчилсан холбоо эвсэл (МАСН + МСДН) — 1996.06.30-ны сонгуульд 76 суудлын 50-ыг авсан. Тэр өөрөө томилогдох үедээ УИХ-ын гишүүн биш байсан — танхим нь анх парламентаас гадуурх хүмүүсээс бүрдсэн (ОУВС, 1999).

Түлхүүр сайд нар: Сангийн сайд Пунцагийн Цагаан (1996–1998) — «эрс эдийн засаг, санхүүгийн шинэчлэл» хэрэгжүүлсэн: суурь үнийг чөлөөлөх, дампуурсан банкуудыг татан буулгах, хувьчлалыг сэргээх, орон сууцны үнэгүй хувьчлал, төрийн өмчийг тоолж бүртгэх, гаалийн татварыг тэглэх, 5 өдрийн ажлын долоо хоног; Хууль зүйн сайд Жүгнээгийн Амарсанаа (1996–1998); Төрийн өмчийн хорооны дарга Зандаахүүгийн Энхболд (1996–1999).

Түүний Засгийн газрын үед 1997 онд шинэ хувьчлалын хөтөлбөр батлагдсан: илүү хурдан, ил тод, төвлөрсөн өмчлөл, орлого бүрдүүлэх — 1996–2000 онд битүүмжилсэн тендер, англи дуудлага худалдаа, Хөрөнгийн биржийн борлуулалтаар 942 аж ахуйн нэгж/хөрөнгө хувьчлагдаж, ~48 тэрбум төгрөг (~65 сая ам.доллар) босгосон. Банкны цэвэрлэгээ: Ардын банк, Даатгалын банк татан буугдсан (1996.12); Хадгаламжийн банк, Сэргээн босголтын банк, Монголын хөрөнгө сэргээх агентлаг байгуулагдсан; 35 сая ам.долларын АХБ-ны Санхүүгийн салбарын хөтөлбөрийн зээлээр бүтцийн өөрчлөлтийг санхүүжүүлсэн. Төрийн албаны шинэчлэл: Принстоны Innovations for Successful Societies хөтөлбөр түүнтэй НҮБ, USAID-ийн дэмжлэгтэйгээр Шинэ Зеландын загвараар Монголын анхны төрийн албаны шинэчлэлийг нэвтрүүлсэн тухай ярилцсан.

Огцрол: хатуу шинэчлэлийн арга хэмжээний эсрэг олон нийтийн дургүйцлийн дараа 1998 оны 4-р сарын 17-нд огцрох өргөдлөө зарласан; 4-р сарын 23-нд Ардчилсан холбооны парламентын олонхоор сонгогдсон Ц.Элбэгдорж залгамжилсан. Түүний нэр хүнд 1997 оны Азийн санхүүгийн хямрал, 1997 оны 5-р сарын Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн ялагдал (Н.Багабанди П.Очирбатыг ялсан — Ардчилсан холбооны түргэн шинэчлэлийн эсрэг эсэргүүцлийн санал гэж тодорхойлсон)-аар унасан.

Гэр бүл

Нэг хүү, нэг охинтой (англи Википедиа). Нэр, төрсөн он, мэргэжил нийтэд нээлттэй эх сурвалжид тодроогүй ⚠️. Эхнэр, эцэг эх, ах дүүс нийтэд танигдаагүй. Хувьчлал, лиценз, томилгоотой холбоотой нийтийн бүртгэлд хамаатан нь гарч ирээгүй.

Бизнес

Хоёр дахь хувьчлалын үе шат (1997–2000) түүний Засгийн газрын үед явагдсан — 942 аж ахуйн нэгж/хөрөнгө битүүмжилсэн тендер, англи дуудлага худалдаа, Хөрөнгийн биржийн борлуулалтаар — боловч түүнтэй холбогдсон хувь хүний ашиг хүртэгч судлагдсан эх сурвалжид олдсонгүй.

Түүний Сангийн сайд П.Цагааны хожмын бизнесийн эзэнт гүрэн (Ачит Ихт — Эрдэнэтийн тэнцэлээс гадуурх хүдрээс катодын зэс үйлдвэрлэдэг гэр бүлийн зэсийн бизнес; Steppe компаниуд) Цагааны өөрийн хуудсанд баримтжсан — Энхсайханы бүрэн эрхийн үед хувьчлалын шилжүүлгээс үүссэн гэх нотолгоо байхгүй; Ачит Ихт нь лицензэд суурилсан гидрометаллургийн хөрөнгө оруулалт гэж танилцуулсан. Энд зөвхөн тойргийн мэдээлэл болгон оруулсан, Энхсайхантай холбоотой хөрөнгө биш. Энхсайхан өөрөө 2000–2004 онд «хувийн хэвшилд ажилласан»; компанийн захирлуудын/хувьцаа эзэмшлийн бүртгэлийн шалгалт хийгдээгүй (⚠️).

Хууль эрх зүй

Судлагдсан нийтэд нээлттэй эх сурвалжид ямар ч мөрдөн шалгалт, ял, шийтгэлийн бүртгэл олдсонгүй.

Эх сурвалж

Баримт нотолгоо нь нийтэд нээлттэй эх сурвалжаас авав. Таамаг, гүтгэлэг нийтлэхгүй. ⚠️ тэмдэгтэй зүйл нь тодруулж байгаа — баримт биш.